Peter Blum - Die roeping van Mattheus

Die roeping van St. Mattheus © Caravaggio, ca. 1600

Die roeping van Mattheus

Caravaggio

Hoekom juis hy? Daar is so baie ander

wat hul skoonmaak, aspris vir 'n openbaring,

deur mildheid en 'n kuise lewenswandel

(soos, sê maar, binne-egtelike paring)

– maar hy het hom nog altyd goed verskans

agter sy neuk-maar-op filosofie,

en sy hardvogtige ingaring

van tolgeld vir die staat se tesourie.

Het hul hul nie misgis nie, dié twee mans,

ruig-bebaard, aangetrek soos ‘n takhaar?

Hy sit betrap en verleë op sy stoel

terwyl die groen seuns vraend opkyk: Wie?

Maar twyfel word verdryf deur dié gebaar –

dis hy, net hy, wat die vreemdeling bedoel.

En daardie lig, daardie vreeslike lig!

Soos ‘n asgaai steek dit in hom en tril:

hy wou dit nie hê nie! hy het hom mos verbêre,

domgehou, in sy kantoor, sy verfoeide bedryf,

sy wyn, sy wywe, sy losbandige lag –

hy was juis besig om taksgeld te tel,

en waar munt blink, is dié glans meestal vér!

Te laat nou – hy is ingehaal.

                                                Maar sy sterk lyf

soek alreeds die teenoorgestelde krag

(van een wat wakker word, téén en mét die dag)

vir opbeur, opstaan en gaan in daardie lig

wat op sy donker kop druk soos ‘n groot gewig.

Peter Blum

(Uit: Steenbok tot Poolsee, Tafelberg: 1955/1981

Gregory Orr - Na ’n dood

Na ’n dood
Gregory Orr

Ek het die voordeur toe hoor gaan
en deur die ruit my pa
oor die maanverligte gras sien loop
en óp met die pad na die boord.

En meteens was ek by hom
my hand met handskoen wat aan syne klou,
en Pieter, my broer, sy gestorwe seun,
het sy ander hand vasgehou.
Ons manier van loop
was 'n volgehoue soort verdriet.

Koue Novembernag;
al verder weg het ons geloop
oor die verlate paaie
sonder om ooit terug te draai
na die warm huis so helder verlig
met onuitspreeklike smart.

[Vertaal deur Johann de Lange]

Gregory Orr

In memoriam, Tienie du Plessis

Ek het met Tienie kennisgemaak in 1991 toe ek my bundel Nagsweet van Tafelberg onttrek het ná 'n argument met Danie van Niekerk, destydse hoof van Tafelberg, oor die omslag van die bundel. Ek het my hart gesit op 'n potloodskets van Michael Leonard vir die omslag van my bundel, & Van Niekerk het gesê nee ek kan nie dáárdie een gebruik nie, maar wel die een op die teenoorgestelde bladsy. Daar was nie 'n groot verskil tussen die twee sketse nie, & ek het besef dit was sy manier om my wys ek sál die een gebruik wat hy kies. Dit was 'n magspeletjie. Iets waarmee ek geen geduld het nie.

Ek het my manuskrip onttrek & aan Taurus voorgelê. Aangesien Tafelberg in daardie stadium die boek reeds geset het, het Tienie voorgestel ons koop die proewe by Tafelberg oor. Dit sou ons tyd bespaar het, & straks 'n pennie of twee. Maar sy onderhandelinge met Danie van Niekerk het dieselfde kurwe gevolg: Van Niekerk was bereid om die proewe aan ons te verkoop, maar teen 'n belaglike bedrag. Wat Tienie uit die aard van die saak van die hand gewys het. Van Niekerk sou eerder die verlies ly, as om enige toegif aan ons te maak. Mág! Dis 'n bliksem, & daardie geledere was destyds hóóg daarvan.

Ek het 'n naweek by Tienie gaan sit & die manuskrip op sy rekenaar oorgetik. Dit was 'n moeisame proses want ek was glad nie handig met die rekenaar nie, & hulle het 'n argaïese DOS program gebruik wat ek glad nie geken het nie. Maar Tienie was nooit meer as 'n paar treë weg nie, besig met iets anders, & ek kon roep as ek vasbrand.

In 'n sin was dit goed dat dinge so afgeloop het want ek het intussen by 'n goeie vriend & destydse redakteur van die tydskrif De Kat, Johan van Rooyen, 'n pragtige waterverf van Walter Battiss gesien wat ek, met die toestemming van sy seun, Giles Battiss, kon gebruik het. Die uiteinde was vir my 'n boek wat esteties bevredig het & waarvan omslag & inhoud saamgewerk het.

Tienie & Taurus was van onskatbare waarde vir Afrikaans & die Afrikaanse letterkunde in 'n tyd toe die landskap veel anders daar uitgesien het, & hy het gesorg dat daardie stemme nie stilgemaak is nie, & daardie boeke nie verdwyn het nie. En al het sy stem nou stil geraak, op die 12de dag van die mooiste maand, staan daardie boeke verspreid op my rakke & kan ek hulle enige tyd uithaal & steeds die plesier ervaar van die sorg & kundigheid wat uit elkeen spreek, maar ook versterk voel deur die moed van daardie skrywerstemme wat gedra is deur die moed & beginselvastheid van Tienie du Plessis.

Die minotaur én matador is nou stil.

© Johann de Lange

Memento mori: Christo Gerlach

[Foto: Beaunitta van Wyk]

MEMENTO MORI

Christo Gerlach (1957 - 2015)

Open the photo album on your lap,
let the day in thru open shutters. 
Thru eyes & glasses, frame by frame,
you'll see the mortal light at last
that fell thru shutters of the past. 

© Johann de Lange 

Johann de Lange - Verse vir T. T. Cloete

© Brenda Veldtman

KWATRYNE VIR T. T. CLOETE
In memoriam (1924 - 2015)

Egidius, waer bestu bleven?

Mi lanct na di, ghezelle mijn.

Du coors die doot, du liet mi tleven.

I

Die landskappe van sand & sneeu

kan soos mense omdraai & gaan lê,

rug aan rug, of na mekaar gekeer,

soms vir 'n oogwink, of byna 'n eeu.

II

Aardig, mens, om aan jou te moet dink roer-

loos op jou rug, oë nie langer gerig

op die uitdyende heelal nie: lens


& hersens nie langer liries aan’t dig.

III
Spoed jy verby kwasars, die Sewe Susters,
verby Orion se juwelekissie?
Op 'n tyd was jy God se troetelvissie,
nou nael jy lustig tussen sy ligusters.

IV
Die Vredesfortkoepel is ’n stil reuse plons:
‘n rooi lawaskild vir eons sissend in ‘n loog,
bergriwwe & rante, soos krale vir mastodons –
als lánk voor die dink van die digterlike oog.

*

PLAASMIDDAG, VREDESFORT DISTRIK

vir T. T. Cloete

Die namiddag loop voller, &,
afgemeet in jambes 
van die staanhorlosie, vol.
Die ver vaal heuwelriwwe drywe
bo die uitgewaste bekken.

Rooitong in die skadu
van ‘n lukwart lê die hond stertstil.
‘n Pietswind swiep verby & strooi
die sterredons van sade
& laat die plaasdam ligweg frons.