Petra Müller 80

Petra Müller (1935 - )  © NB

‘n Skrywer is sy woorde, & daarom wil ek vandag, op Petra se tagtigste, volstaan met ‘n vers wat tegelyk beskrywing is van ‘n skildery deur Eraine Nankin sowel as verslag van ‘n dag-in-die-lewe-van die digter.

vir eraine, wat sing terwyl sy skilder

noudat dit winter word, verdonker jou palet:

jou berg groei bonkig uit én swarter bron

en moet sy blou veeg van die bo-lug leen,

en die ploegland, purper soos én wond

waar storms dit getref het, kan skaars

die lading lig dra

van die junieson

jy beweer: die sonskyn van die somer kan nooit so

genadig wees soos wintersonskyn nie; verf set

nou so stadig, daar is altyd tyd genoeg

om én te diep bewoë skakering van donker nog

te bewerk vir die ervaring van die lig: geel

op dooigras van die werf,

selfs, waagsaam,

oor water

én flonker

maar dít wat jy eintlik wou skilder: die musiek

van die wilde onsigbare strome (suiwer mozart

in én yl seisoen) dit moet vermoed word,

dit laat jy aan die ryker toeval oor,

dit moet stroom van kwas tot kyker

soos die klanke van jou eie noemnaam, onverwagse

kleine dagmusiek, wat van een taal in die ander

moduleer van vrede tot by reën

*

Bibliografie

Digbundels

Obool, Tafelberg, Kaapstad, 1977

Patria, Tafelberg, Kaapstad, 1979

Liedere van land en see, Tafelberg, Kaapstad, 1984

My plek se naam is Waterval, Tafelberg, Kaapstad, 1987

Swerfgesange vir Susan en ander, Tafelberg, Kaapstad, 1997

Die aandag van jou oë: gedigte vir die liefde, Tafelberg, Kaapstad, 2002

Night crossing, Tafelberg, Kaapstad, 2006

Om die gedagte van geel, Tafelberg, Kaapstad, 2012

Kortverhaalbundels

Werf in die rûens, Tafelberg, Kaapstad, 1980

Voëls van die hemel, Tafelberg, Kaapstad, 1982

Die dwerg van die Infanta en ander verhale, Tafelberg, Kaapstad, 1993

In die omtes van die hart, Tafelberg, Kaapstad, 1995

Desembers (saamgestel deur Rachelle Greeff), Tafelberg, Kaapstad, 2007

Romans

Verlore vallei, Dagbreek-Boekkring, Johannesburg, 1962

Die windskerm, Human & Rousseau, Kaapstad, 1963

Drama

Tant Madeleine se somer, Makro, Pretoria, 1974

Kinderboeke

Die kind van konings, John Malherbe, Kaapstad, 1968

Klein Wiek se groot pampoen, Tafelberg, Kaapstad, 1980

Reënboog vir Hannatjie, Tafelberg, Kaapstad, 1990

Romans gepubliseer as Magriet Smalberger

Die elande van Kruisberg, Dagbreek-Boekkring, Johannesburg, 1963

Hy wat die goud bring, Human & Rousseau, Kaapstad, 1966

Die koue vuur, Human & Rousseau, Kaapstad, 1970

Die Magriet Smalberger-omnibus, Human & Rousseau, Kaapstad, 1982

Bekronings

1974: Sanlam-prys vir Afrikaanse Drama vir Tant Madeleine se somer

1980: Eugène Marais-prys vir Patria

2005: Herzog-prys vir Afrikaanse Poësie vir Die aandag van jou oë

2013: ATKV-Woordveertjie vir Poësie vir Om die gedagte van geel

2013: Sala se Poësieprys vir Om die gedagte van geel

© Johann de Lange

J. C. Steyn - Leonardo

Dis of alles na mens aangestorm, -gegalop
kom om wonder te word, te interesseer:
perde se steier, voëls swewend, hul vlieg
wég van; dat ruspe papie word, papie mot, leer
– hóé leer in die harsings, waar?
Of die hart se pomp, die stroom van bloed,
die hele liggaam, uit elke hoek
bekyk: Hoe sou oë sien, senings span?
Hoe bult die borsspier van ‘n man?
Kyk, ondersoek (en leer Latyn!
om per boek te kan verklaar, ééndag)
ook verbeeldinge wat nog moet kom:
geluid, die Diereriem, die brein.
Die tyd vlieg. As jy alleen is,
hoort jy allenig aan jouself.
Om klaar te maak uit (dis al uitgedink uit)
brons en klei, enk’les uit die verf:
Heilige Sebastiaans, madonnas byna klaar,
een Laaste Avondmaal,
die Slag van Anghiari: onvoltooi
die doodsbleek smart – oorwonnenes
en trane verf wat alles oor die muur

Hoe boei die lewe! Hoe boeiend alles
wat maakbaar – vlermuismasjiene
kanonne met monde, bomme met vinne,
gas wat die vyand sal verlam
en die groot voël wat sy vlug
moet begin op die groot swaan Ceceri se rug.
Die natuur van die voël: Hoe vlieg
En hoe vlieg die tyd? Hoe lê ‘n fetus in
En hoe die weefselstringe in die hart?

Een wonder is daar wat mens
te wonderbaar is, ja een geheim
wat jy nimmer kan vat: die weg
van die mens se natuur, en die hart
(nie “die hart”, elke hart, enige, maar dié)
hierdie hart wat hartstarrig bemin
teen alle willens, onwilligens in –
g’n maagd, madonna of mona
maar die klein Satan van ‘n Salai
wat lieg en steel en vreet soos ‘n vark.
Vervloek is so ‘n hart
en die weg van ‘n man weg van 
Maar as daar geen liefde is nie,
wat dan?

(Uit: Die verlore vader, 1985)

Breyten Breytenbach - Allerliefste, ek stuur vir jou ‘n rooiborsduif

Bloeiende hart duif van Luzon

Allerliefste, ek stuur vir jou ‘n rooiborsduif

want niemand sal ‘n boodskap wat rooi is skiet nie.

Ek gooi my rooiborsduif hoog in die lug en ek

weet al die jagters sal dink dis die son.

Kyk, my duif kom op en my duif gaan onder

en waar hy vlieg daar skitter oseane

en bome word groen

ek hy kleur my boodkap so bruin oor jou vel

Want my liefde reis met jou mee,

my liefde moet soos ‘n engel by jou bly,

soos vlerke, wit soos ‘n engel.

Jy moet van my liefde bly weet
soos van vlerke waarmee jy nie kan vlieg nie

R.I.P. Charles Fryer (1946 - 2014)

Rooiwielwa

‘n liedjie op pad Hantam toe

Ek gaan saam met die rooiwielwa

wat my terug na my hartland dra;

deur die nag vol maan alleen,

oor die swartbosvlakte heen.

Ek sal terug met die grootpad gaan,

óór die berg wat donker staan;

van julle sal ek niks meer vra,

ek gaan saam met die rooiwielwa.

© Charles Fryer

*

Oulaas

Dis oulaas stap, Pa:
jy in die middel en ons,
stram in kispakke,
maar regop, jóú seuns,
elk aan ’n handvatsel.

Dis half swaar, Pa.

Ons is gewoond saamstap
en die suidewind
is bitterbos en reën.

Voor die kampie op die bult
wag die volk
om vir Pa te sing,
hul gesigte dobberend in die middagson.

Pa het dié tyd
altyd
’n bietjie gaan skuinslê.

Calvinia, 1970

© Charles Fryer

*

Eiening

(Polisie-lykhuis, Soutrivier)

Nadoods nóg ’n maal geskend

lê jy op ’n lang, smal bed

agter ’n vierkant ruit –

die groen laken ’n mus

om jou gesiggie getuit:

’n first love-pop kon jy wees,

in ’n kinderspel vergeet,

maar jou neusie is myne

en die spoor uit jou mondjie bloed.

O, bietjie-kind van my lende,

op die harde, groen bed:

dit drup, drup van die vlym wat sny;

hoe suis jou stilte nou vir altyd in my.

© Charles Fryer

In Memoriam

Huldeblyk. Charles Fryer (1946 – 2014) - Danie Botha | LitNet
Huldeblyk. Charles Fryer (1946 – 2014) - Annari van der Merwe | LitNet
Huldeblyk. Charles Fryer (1946 – 2014) - Fanie Olivier | Versindaba
Huldeblyk. Charles Fryer (1946 – 2014) - Joan Hambidge | Woorde wat weeg
Huldeblyk. Charles Fryer (1946 – 2014) - Petra Müller | LitNet

Bedreiging van die siekes

Bedreiging van die siekes

vir Brett Goldin and Richard Bloom

met dié gedig vervel die voriges

I

dames & here

vergun my om u voor te stel

aan die Groot Voëlverskrikker

die waaghals van ’n paar duisend blow jobs

wat reikhalsend van piskrip tot piskrip oor cumshots geskaats het

wat die dagbreek van tallose voorvelle sien oopskuif het

oorlewende van vriende & ’n 100 bloedtoetse & traumas

nou teruggekruip in sy dop

verskrik deur die volheid van elke oomblik

seer bewus van die broos nerf van menswees

bevrees vir die polsslag wat ’n aanraking laat taptoe in sy keel

hy bestaan net aanlyn in kopskote & videogrepe

hy begeer & word begeer op sosiale netwerke

deur ander nog meer ontliggaam as hy

’n harpy in die pretpark van herinnerings

’n boeteling sonder knieë aan die voete van sy god

& steeds duur die marteling, moord & selfmoord

van mans & seuns voort

wat geografies buite weste van die liefde lê

minnaars wat wurg

aan die lang koord van die wellus

ons soog blind aan die bitter tiet van Afrika

van beloftes aangeteken op papier

ons vat daagliks ons cocktails

& vergeet van die babas & swart lesbene wat verkrag word

ons vergeet van Brett & Richard in net hulle sokkies & vrees

ons loop verby die onteerde lykies in die sandveld

ons loop kerk toe verby die jongman

met die verkoolde fallus tussen die riete

ons troues is travestieë van die strukture wat ons gebaar & verwerp het,

ons ruil ringe & virusse uit & vier fees

& voel ons veilig binne die wering van papier

ons reënboog is so wyd soos ’n grondwet se ongenade

o, breyten, nie een van ons is veilig

solank álmal nie veilig is nie

solank die doodstraf opgelê word aan die liefde

solank genade uit is op parool

ek is ’n uitbaljaarde minnaar

met steeds ’n oog vir ’n mooi woordjie

wat van tyd tot tyd nog mooi broodjies bak

maar die tyd daarvoor is lank reeds verby

solank daar verkrag & gemoor & gemoer word

is niemand van ons veilig nie

ons het almal die liefde onder lede

tot sterwens toe

II

Afrika waar die vreemde liefde nog die doodstraf kry

Afrika waar ’n kampvegter in Uganda doodgeslaan is met ’n hamer

Afrika van moetie-moorde, die soetvleisies & balletjies fyngemaal vir fyngelowige byproewers

Afrika waar ons nog geslaan, aangerand & verkrag word

Afrika waar die regering sulke wreedhede & moord sanksioneer

Afrika waar enigiemand wat dit waag om te kritiseer eenvoudig verdwyn

Afrika van Noxolo Nogwaza gestenig & gesteek in ’n kroeg in KwaThema

Afrika van Zoliswa Nkonyana gestenig in Kaapstad omdat sy ’n tomboy was

Afrika van die korrektiewe verkragtings om lesbene op die regte pad te help

Afrika van troukoeke & ruikers & tot-die-dood-ons-skei

Afrika van gay huwelike, klere, grimering & honeymoons & grimas

Afrika van Distrik Ses waar die moffies veilig was in drag

Afrika van Camp David waar moffies in ’n vangwa gegooi

& deur die howe gesleep word, en hulle name sonder reg gepubliseer word,

wat verneder is & hulle werk verloor het

Afrika met een uit vyf gay kinders op skoolgronde aangerand of verkrag

Afrika van die nuwe diaspora, gay mans & vroue wat asiel soek in die vreemde

want in die townships is hulle steeds slagoffers van n apartheid & haat